piLenKen
09-15-2007, 12:34 AM
Nesimi
[Only Registered Users Can See Links] ([Only Registered Users Can See Links])
Seyid Eli Seyid Mehemmed oğlu İmameddin Nesimi (1369, Şamaxı-1417, Heleb) - Azerbaycan şairi, mütefekkir. "İmameddin Nesimi" adı ile meşhurdur. İlk tehsilini Şamaxıda almış, dövrün elmlerini, dinlerin tarixini, mentiq, riyaziyyat ve astronomiyanı öyrenmişdir.
10-cu esrde Bağdadda dara çekilmiş Hellac Mensur Huseyninin sufi görüşlerini tebliğ eden Nesimi ilk şerlerini "Hüseyni" texellüsü ile yazmışdır. 14-cü esrin sonlarında Azerbaycanda geniş yayılmış hürufi teşkilatları ile elaqe saxlamışdır. Hürufiliyin banisi Fezlullah Neiminin görüşlerini menimseyerek, bu teriqetin fikirlerini tebliğ eden şerler yazmağa başlamış ve bu vaxtdan etibaren Neiminin texellüsü ile hemaheng seslenen "Nesimi" texellüsünü qebul etmişdir.
1394-cü ilde Neimi edam edildikden sonra onun "Vesiyyetname"sine esasen Nesimi Tebrize, oradan da Anadoluya (Türkiye) getmiş, hürufilik fikirlerini yaydığı üçün defelerle zindana salınmışdır. Ömrünün son illerini Helebde (Suriya) yaşamış, orada hebs olunmuş, "kafir", "dinsiz" elan edilerek Misir sultanının emri ve ruhanilerin fitvası ile diri-diri derisi soyulmuşdur.
Nesimi mürekkeb yaradıcılıq yolu keçmişdir. Nesimi lirik şairdir. Yaradıcılığa aşiqane şerlerle başlayan Nesimi sonralar dövrün siyasi, ictimai, exlaqi mövzularında eserler yazmış, Azerbaycan edebiyyatı tarixinde ana dilinde yaranan felsefi qezelin banisi olmuşdur.
O, heyat, cemiyyet haqqında açıq deyilmesi qorxulu olan tenqidi fikirlerini aşiqane misralar ve ya tebiet tesvirleri içerisinde söylemişdir.
Nesiminin bedii yaradıcılığı Azerbaycan poeziyasının ve edebi dilinin inkişafında mühüm bir merheledir.
Nesiminin yaradıcılığı dilçilik, xüsusile Azerbaycan türkcesinin tarixi inkişafını öyrenmek baxımından da müstesna ehemiyyete malikdir. Nesimi Azerbaycan şerinin şekli xüsusiyyetlerinin tekmilleşmesinde çox mühüm rol oynamış, eruz vezninin behrlerini Azerbaycan dilinin xüsusiyyetlerine uyğunlaşdırmağa çalışmışdır.
O, 3 dilde gözel mülemmeler yazmışdır.
Nesimi Azerbaycan edebiyyatında ana dilinde ilk defe müstezad, mürebbe ve tercibendler yazmışdır. Onun rübaileri, tüyuğları bedii quruluş ve mezmunca oricinal ve qiymetlidir. Rübailerinde hürufiliyin müddeaları, şairin felsefi görüşleri, Heyat ve Kainat haqqında düşünceleri yığcam ve mentiqi bir dilde ifade olunmuşdur.
Nesiminin eserleri hele sağlığında Azerbaycan, Yaxın Şerq, İraq, Kiçik Asiya ve Suriyada, elece de Orta Asiyada ve uyğurlar içerisinde geniş şöhret tapmışdı. Nesiminin ana dilinde yazdığı eserler Azerbaycan şerinin inkişafına, o cümleden Şah İsmayıl Xetai , Füzuli, Vaqif kimi böyük senetkarların yaradıcılığına qüvvetli tesir göstermişdir.
Nesimi yaradıcılığı 15-ci esrden etibaren bütün türk edebiyyatına (türk, türkmen, özbek ve s.) qüvvetli tesir göstermişdir.
Nesimi eserleri ermeni elifbası ile köçürülmüş, Azerbaycan türkcesinde yazan ermeni şair-aşıqlarına da tesir göstermişdir.
Şairin eserleri elyazma şeklinde geniş yayılmışdır.Hemin elyazma nüsxeleri dünyanın bir sıra möteber kitabxanalarında saxlanılır.
Şairin eserlerin döne-döne çap edilmiş, haqqında tedqiqat eserleri yazılmışdır. YUNESKO-nun qerarı ile Nesiminin anadan olmasının 600 illiyi dünya miqyasında qeyd olunmuş (1973), Azerbaycanda ve Moskvada keçirilen yubiley tentenelerinde dünyanın bir çox ölkesinden gelmiş nümayendeler iştirak etmişdir.
Bakı rayolnlarından birine Nesiminin adı verilmiş, Bakıda heykeli (heykeltaraşlar T.Memmedov, İ.Zeynalov) ucaldılmışdır.Azerbaycan EA Dilçilik İnstitutu Nesiminin adınadır.
[Only Registered Users Can See Links] ([Only Registered Users Can See Links])
Seyid Eli Seyid Mehemmed oğlu İmameddin Nesimi (1369, Şamaxı-1417, Heleb) - Azerbaycan şairi, mütefekkir. "İmameddin Nesimi" adı ile meşhurdur. İlk tehsilini Şamaxıda almış, dövrün elmlerini, dinlerin tarixini, mentiq, riyaziyyat ve astronomiyanı öyrenmişdir.
10-cu esrde Bağdadda dara çekilmiş Hellac Mensur Huseyninin sufi görüşlerini tebliğ eden Nesimi ilk şerlerini "Hüseyni" texellüsü ile yazmışdır. 14-cü esrin sonlarında Azerbaycanda geniş yayılmış hürufi teşkilatları ile elaqe saxlamışdır. Hürufiliyin banisi Fezlullah Neiminin görüşlerini menimseyerek, bu teriqetin fikirlerini tebliğ eden şerler yazmağa başlamış ve bu vaxtdan etibaren Neiminin texellüsü ile hemaheng seslenen "Nesimi" texellüsünü qebul etmişdir.
1394-cü ilde Neimi edam edildikden sonra onun "Vesiyyetname"sine esasen Nesimi Tebrize, oradan da Anadoluya (Türkiye) getmiş, hürufilik fikirlerini yaydığı üçün defelerle zindana salınmışdır. Ömrünün son illerini Helebde (Suriya) yaşamış, orada hebs olunmuş, "kafir", "dinsiz" elan edilerek Misir sultanının emri ve ruhanilerin fitvası ile diri-diri derisi soyulmuşdur.
Nesimi mürekkeb yaradıcılıq yolu keçmişdir. Nesimi lirik şairdir. Yaradıcılığa aşiqane şerlerle başlayan Nesimi sonralar dövrün siyasi, ictimai, exlaqi mövzularında eserler yazmış, Azerbaycan edebiyyatı tarixinde ana dilinde yaranan felsefi qezelin banisi olmuşdur.
O, heyat, cemiyyet haqqında açıq deyilmesi qorxulu olan tenqidi fikirlerini aşiqane misralar ve ya tebiet tesvirleri içerisinde söylemişdir.
Nesiminin bedii yaradıcılığı Azerbaycan poeziyasının ve edebi dilinin inkişafında mühüm bir merheledir.
Nesiminin yaradıcılığı dilçilik, xüsusile Azerbaycan türkcesinin tarixi inkişafını öyrenmek baxımından da müstesna ehemiyyete malikdir. Nesimi Azerbaycan şerinin şekli xüsusiyyetlerinin tekmilleşmesinde çox mühüm rol oynamış, eruz vezninin behrlerini Azerbaycan dilinin xüsusiyyetlerine uyğunlaşdırmağa çalışmışdır.
O, 3 dilde gözel mülemmeler yazmışdır.
Nesimi Azerbaycan edebiyyatında ana dilinde ilk defe müstezad, mürebbe ve tercibendler yazmışdır. Onun rübaileri, tüyuğları bedii quruluş ve mezmunca oricinal ve qiymetlidir. Rübailerinde hürufiliyin müddeaları, şairin felsefi görüşleri, Heyat ve Kainat haqqında düşünceleri yığcam ve mentiqi bir dilde ifade olunmuşdur.
Nesiminin eserleri hele sağlığında Azerbaycan, Yaxın Şerq, İraq, Kiçik Asiya ve Suriyada, elece de Orta Asiyada ve uyğurlar içerisinde geniş şöhret tapmışdı. Nesiminin ana dilinde yazdığı eserler Azerbaycan şerinin inkişafına, o cümleden Şah İsmayıl Xetai , Füzuli, Vaqif kimi böyük senetkarların yaradıcılığına qüvvetli tesir göstermişdir.
Nesimi yaradıcılığı 15-ci esrden etibaren bütün türk edebiyyatına (türk, türkmen, özbek ve s.) qüvvetli tesir göstermişdir.
Nesimi eserleri ermeni elifbası ile köçürülmüş, Azerbaycan türkcesinde yazan ermeni şair-aşıqlarına da tesir göstermişdir.
Şairin eserleri elyazma şeklinde geniş yayılmışdır.Hemin elyazma nüsxeleri dünyanın bir sıra möteber kitabxanalarında saxlanılır.
Şairin eserlerin döne-döne çap edilmiş, haqqında tedqiqat eserleri yazılmışdır. YUNESKO-nun qerarı ile Nesiminin anadan olmasının 600 illiyi dünya miqyasında qeyd olunmuş (1973), Azerbaycanda ve Moskvada keçirilen yubiley tentenelerinde dünyanın bir çox ölkesinden gelmiş nümayendeler iştirak etmişdir.
Bakı rayolnlarından birine Nesiminin adı verilmiş, Bakıda heykeli (heykeltaraşlar T.Memmedov, İ.Zeynalov) ucaldılmışdır.Azerbaycan EA Dilçilik İnstitutu Nesiminin adınadır.