Xelil Rıza Ulutürk

[piLenKen]

Xelil Rza Ulutürk

[Only Registered Users Can See Links] ([Only Registered Users Can See Links])


(1932-1994)
Xelilov Xelil Rza oğlu - şair, tenqidçi, edebiyyatşünas, 1954-cü ilden Yazıçılar Birliyinin üzvü, filologiya elmleri doktoru (1985), aparıcı elmi işçi (1969), Azerbaycanın emekdar incesenet xadimi (1986), M.F.Axundzade adına edebi mükafatın laureatı (1991), Azerbaycanın xalq şairi (1992).
1932-ci il oktyabrın 21-de Salyan rayonunun Pirebbe kendinde anadan olmuşdur. Salyan şeherinde 2 nömreli orta mektebi bitirdikden sonra ADU-nun filologiya fakültesiniin jurnalistika şöbesinde tehsil almışdır (1949-1954). Emek fealiyyetine "Azerbaycan qadını" curnalı redaksiyasında edebi işçi kimi başlamışdır (1955-1957). Moskvada M.Qorki adına Edebiyyat İnstitutu nezdindeki ali edebiyyat kurslarının müdavimi olmuşdur (1957-1959), sonra APİ-de baş müellim işlemişdir (1959-1960). Azerbaycan EA Nizami adına Edebiyyat İnstitutunda baş elmi işçi vezifesinde çalışırdı (1969-cu ilden). "Günay" qezetiinn baş redaktoru olmuşdur (1993-cü ilden). İlk metbu şeri - "Kitab" 1948-ci ilde "Azerbaycan pioneri" qezetinde derc olunmuşdur. Bu vaxtdan dövri metbuatda şerleri, edebi tenqidi meqaleleri ile müntezem çıxış etmişdir. "Bilik" cemiyyetinin xetti ile ölkemizin şeher, kend ve qesebelerinde bedii edebiyyatın aktual problemlerine dair mühazireler oxumuş, Azerbaycan ve dünya medeniyyetini tebliğ etmişdir. Dünya poeziyasından tercümelerini "Turan çelengi" (1992) kitabında toplu halda çap etdirmişdir. Azerbaycan yazıçıları destesi terkibinde Türkiyede seferde olmuş (1968), Özbekistanda keçirilen Azerbaycan edebiyyatı ve inceseneti ongünlüyünde iştirak etmişdir (1980). "Bilik" cemiyyetinin diplomu ile teltif olunmuşdur (1983).
Azerbaycanın azadlığı ve müsteqilliyi uğrunda mübarizede feal iştirak etmiş, 1990-cı ilin yanvarında hebs edilib Moskvada Lefortovo zindanında 22 ay saxlanmış, ictimaiyyetin ve Xelil Rza müdafie komitesinin telebi ile azadlığa buraxılmışdır.
1994-cü il iyunun 22-de vefat etmiş, Bakıda Fexri xiyabanda defn olunmuşdur.

[VATAN SEVER]

Azadlığı istemirem zerre zerre, qram qram
Qolumdaki zencirleri qıram gerek
Qıram! Qıram!
Azadlığı istemirem bir hap kimi, derman kimi
İsteyirem sema kimi!
Güneş kimi!
Cihan kimi!
Çekil!
Çekil, ey qesbkâr!
Men bu esrin gür sesiyem!
Gerek deyil sısqa bulaq.
Men ümmanlar teşnesiyem!

Xelil Rza UluTÜRK

[_azerikızı_]

çok güsel paylaşımlarda bulunmuşsunuz teşekkür ederim:)

[VATAN SEVER]

[Only Registered Users Can See Links]


Senetkâra Azatlıq

Xelil Rza bir ağsaçlı bahadır,
Elbrusdan, Savalan'dan ucadır.
Her mısrası bir qızılgül, qonçadır.
Başı qardır, özü bahar, lalezar,
Azad edin, hür yaşasın senetkâr.

Arxasında aşıp daşır milyonlar,
Neyler ona eğlenceler, oyunlar?
Ey tüfengli, avtomatlı qoyunlar,
Kameranın gözü kordu, özü kar,
Azad edin, kalem çalsın senetkâr.

Od nefesi parmaklığı yandırır,
Müdrik sözü qanmayanı qandırır.
Şair hansı teletümden yan durur,
Qoşun ona alagözlü bir nigar,
Azad edin, eşq ehlidir senetkâr.

Gedin öpün ayağından, elinden,
Özür isteyin obasından, elinden.
Yıldırımlar, düşüp göyün qelbinden.
Her satırında misri qılınç hökmü var,
Azad edin, yerdi, göydü senetkâr.

Bağrı ateş, daşı gövher, özüdür.
Azerbaycan planetin gözüdür,
Xelil Rza insanlığa sözüdür.
Anlayar mı eqli naqis, gözü dar:
Zindanlara sığa bilmez senetkâr.

Aleksandır Yakov oğlu köçeri,
Eziz şair, salma derdi içeri,
Bu darğalar nökerindi, nökerin.
Ya af ele, ya da itib batsınlar,
Biz qulunuq, senetkârdı hükümdar.

Çiçek çepek yolağına, yoluna.
Şux gözeller gelip girsin qoluna.
Çeleng verek erzin cesur oğluna,
Felek yalnız ucaldanı ucaldar.
Yerin, göyün baş tacıdır senetkâr.

Xelil Rza azatlığa bayraktar,
Mehbesleri söküp töken ezmi var.
Bırakmasa qul ürekli ağalar,
Sök zindanı, ey lalezar, ey bahar!


Xelil Rza ULUTÜRK.


Moskova, Lefortova zindanı

28 Fevral 1990


"Hapisten azat edilmediyimden ötürü çalışanlar Azerbaycan'dan Moskova'ya tekçe geçmiş SSR I. prokuroru A.Y. Suxaryev'in adına bir milyon iki yüz minden artıq mektup, telegram, erize, şikayet, telebname göndermişler. Ümid edirem ki milli harekatın bu boyda dalgasından sonra hukuk xadimi xalq talebini yerine yetirecektir."

[VATAN SEVER]

Azatlıq Hesreti
Sen deme azatlıq aymış güneşmiş,
O aya, o güne hesret qalmışam.
Heyat sesli küylü, bir keşmekeşmiş,
Doğma sese üne hesret qalmışam.

Menim o yerlerde ayaq izim var.
Seadet aynası beş denizim var.
Vefa xezinesi Firengizim var.
Onun ağ üzüne hesret qalmışam.

Ruhum meydanlara sığmayan alay,
Üç renkli bayrağım qalk ucal haray,
Öpsün tellerini Xelil, güneş, ay,
Men senin üzüne hesret qalmışam.

Uzaq diyardayam, daş gefesteyem.
Bir veten lehine teşne xesteyem.
Mene görüş verin sefer üsteyem.
Balamın gözüne hesret qalmışam.

Çattırın o güle gülzara meni,
İtirsen o yerde gez ara meni,
Gurbette qoymayın mezara meni.
Veten gündüzüne hesret qalmışam.

Xelil sen qayasan, derde dözersen,
Sen Kürsen xan Aras, göy göl xezersen.
Yene o yerleri bir gün gezersen,
Deme sen bu güne hesret qalmışam.


Xelil Rza UluTÜRK


Xumar Qedimova'dan Azatlıq Hasreti mahnısını Buradan ([Only Registered Users Can See Links]) dinleyebilirsiniz.

[VATAN SEVER]

[Only Registered Users Can See Links]

Vefatının 14'üncü yılında (22 Haziran 1994) Xelil Rza UluTÜRK'ü rahmetle, özlemle anıyorum. Ve ona ait bir şiiri sizlerle paylaşmak istiyorum.


ÖMRÜM

Menim gözlerimde qem görmek olar
Menim gözlerimi nem görmek olar
Ancaq peşmanlıqdan bir kölge, bir iz
Heç vaxt gözlerimde görmeyeceksiz.

Gözel yaşamışam men öz ömrümü,
Onu zerger kimi naxışlamışam.
Gül, çiçek kimi yox, duz, çörek kimi
Muhtaç olanlara bağışlamışam.

Defterim, kalemim döyüş bayrağı
Masamın ardında senger qurmuşam
Çirmeyip qolumu bağban sayağı
Ömrümü yüz ömre çalaq vurmuşam

Dünya od tutardı, bulaq ömrümü
Ona damcı damcı içirmeseydim.
Sönerdi kehkeşan, çıraq ömrümü
Onun gözlerine köçürmeseydim

Gözel yaşamışam bahar ömrümü,
Demişem: Sıxılma, qısılma, şıqı!
Üzen donanmalar yelken isteyir,
Döyüşen kişiler ruh azaldığı.

Ocaq ol, ateş ol boranda, qarda.
Od gören qördların gözleri sönsün.
Birce çınqı boyda işaranlar da
Senin nefesinle ateşe dönsün.

Menim qaynar ömrüm, sal qayalardan
Denize can atan daş şelalesi,
Şerin ortasından demir paz qoyan
Oduncu baltası, kişi quvvesi,

Gözlerim dünyanı min defa öpmüş,
Çetinlik çekecek azrail yeqin.
Gençlik toxumunu her yana sepmiş
Palıd ağacını mehv etmek çetin.


Xelil Rza UluTÜRK

[namaz]

Ruhu sad olsun.Rahmetle aniyoruz.