Daniel_Radcliffe
09-04-2008, 07:12 AM
1-ci minillik bizim e.ə - cənubi araska ərazisində manna hakimiyyəti formalaşdı (öz paytaxtı olan zitra ilə)
7-ci əsr bizim e.ə - manna hakimiyyəti öz sərhədlərini şimala tərəf dahada genişləndirdi, müasir azərbaycanı özünə daxil eməklə.
7-ci əsr bizim e.ə - xəzər dənizinin cənubundan midiya hakimiyyəti yarandı (öz paytaxtı olan ekbatana ilə), hansıki mannanı fəth etdi, vavilon birliyində assuriya hakimiyyətini məhv etdi və urartunu fəth etdi.
6-ci əsr bizim e.ə - midiya iran tərəfindən fəth edildi.
4-cü əsr bizim e.ə - atrapate iran idraçiliyində, midiya atrapani və yaxud da, sadəcə olaraq atrapatena kimi adlandırıldı, hansından ki, azərbaycan hakimiyyətinin müasir adı formalaşıb. qədim iranda bu ölkəni ader-badaqan, ərəblər – aderbaycan odlar yurdu adlandırırdılar.
1-4-cü əsirlərdə bizim erada – müasir azərbaycanın ərazisi qafqaz albaniyasının qəbilə birləşməsinin tərkiminə daxil olmuşdur, rim imperiyasının təsiri altında olmaq şərti ilə.
3-4 əsrlərdə bizim erada -qafqaz albaniyası xristiyan dinini qəbul etdi. qafqazda yerləşən
ən qədim kilsəsi – alban kilsəsi olan kiş kilsəsidir, əsas ***stol olan yenisey şəkidə, eləcədə qandzasar və amaras kilsələri qarabağda, necəki orda bu gündə türklərin, qıpçaqların, hunların, hellerin, alpanların,leglərin və udinlərin törəmələri yaşayır.
bizim erada 387-ci ildə. 7-ci əsrin ortalarına qədər qafqaz albanıyası sasani iranının əsarəti altında tutulmuşdur, daha sonra – ərəb xəlifətinin.
5-ci əsrdən başlayaraq, böyül əhalilər köçürülməsi dövründə, türklərin vətəni olan altaydan, mərkəzi asiyadan cənubi qafqaza və şimali irana yeni türk qəbilələrinin axını başladı.
6-7-ci əsrlərdə, türk xaqanatlığının çiçəklənməsi dövründə, cənubi qafqaza yeni türk qəbilələrinin axını davam edirdi.
9-cu əsrdə türk oğuzları bir dəfəlik cənubi qafqaz və şimali iran ərazisində məskunlaşdılar. bu dövrdə də, onlar islam dinini qəbul etdilər.
9-10-cu əsrdə türk oğuzları yerli etnik qruppaları ilə qarışmağa başladılar, bu prossesin nəticəsində yeni etnos yarandı – azərbaycan türkləri (azəri). türk oğuzlarının sələfləri müasir türklər, azərbaycanlılar, türkmənlər və digər etnostlardırlar.
11-ci əsrin sonunda türk oğuzları səlçuklar imperiyasını yaratdılar.
1136 – 1226 illərində azərbaycanda tükr dövləti olan atabəy – eldəqəzid dövləti var idi.
13-cü əsrdə, monqollarla müharibədən sonra, azərbaycan hulaquid dövlətinin vassalına çevrildi və 14-cü əsrin ikinci yarısına qədər onların himayəsi altında olmuşdur.
14-15-ci əsrlərin axırlarında ərazidə şirvan dövləti yarandı.
15-ci əsrdə, teymurun işğalından sonra, azərbaycan türkləri iki dövlət yaratdılar – qara qoyunlu və ağ – qoyunlu dövlətləri...
1501-ci ildə səfəvi dövləti yarandı ( idarə edici türk sülailəsinin adından) təbriz adlı paytaxtı ilə, hansıki 16-ci əsrin əvvəllərində azərbaycan tarixində ilk dəfə azərbaycanın bütün torpaqlarını birləşdirib, yeganə səfəvi dövlətinə çevirdi, şimali və cənubi azərbaycan, eləcədə amu – dəryadan efrata qədər və dərbəndən iran sahillərinə qədər olan bütün torpaqları birləşdirdi.
şah ismail – etnik türk (azəri) (1502-1524-cü illərdə idarə edib) şiəliyi dövlət dini elan etdi.
16-ci əsrdən 18-ci əsrə qədər azərbaycan ərazisində bəylərbəylik var idi – şirvan, qarabağ ( və ya gəncə), çuxur – saatlı ( və ya irəvan), təbriz. irəvan və naxçıvan bəylərbəyliyinin əraziləri qızılbaş səfəli olan ustaclılara məxsus idi.
1723-cü ildə rus qoşunları bakını və xəzəryani əraziləri və ondan cənuba – rəşdə qədər, işğal etdi. azərbaycanın böyük bir hissəsinidə türkiyə aldı.
1724 –ci ildə istanbul müqaviləsinə əsaslanaraq, russiyanın tərkibinə xəzəryanı sahələr, bakı, salyan və lənkaran daxil oldu. azərbaycanın qalan hissəsi isə türkiyənin tərkibinə keçdi.
1734-cü ildə iran sərkərdəsi nadir ( sonradan şah), türkiyədən gəncəni aldı.
1735-ci ildə nadir russiya ilə xəzəryanı ərazilərin veriməsi haqqında müqavilə imzaladı.
1736-ci ildə nadir iran şahı oldu.
1747-ci ildə, nadir şah qətlə yetirildikdən sonra, araks çayından şimala tərəf (müasir azərbaycan ərazisi), 15 azad xanlıq yarandı, bu xanlıqların içərisində qarabağ, şəki, şirvan, bakı, gəncə, quba, naxçıvan, dərbənd və talış xanlıqlarıda var idi, eləcədə xırda politik – administrativ təkliklər – sultanlıqlar, hansıların içindəki qazax və şimşadildə var idi.
1804-1813-cü illərdə - bu dövrdə, çox sərt müharibələr nəticəsində (sisianovun, qudaviçin, kotlarovskinin dövründə) talış, bakı, gəncə, dərbənd xanlıqları zəbt olundu. birinci rus – iran müharibəsi, gülüstan sülhü ilə (1813-cü il) bitdi, bu dövrdə şəki, şirvan, quba xanlıqları, o cümlədən qərbi gürcüstan ( imeretiya və abxaziya) və dağıstanı.
1805-ci ildə - qarabağ xanı ibrahim könüllü sürətdə, qarabağ xanlığının russiyanın himayəsi altına keçməsi haqqında traktat imzaladı.
1826-1828-ci illərdə - bu illər ərzində rus qoşunları irəvan və naxçıvan xanlıqlarını zəbt etdilər. ikinci rus – iran müharibəsi türkmənçay müqaviləsi ilə (1828 il) sonra yetdi.
1828-ci ildə - azərbaycan bir dəfəlik iran və russiya arasında bölüşdürülmüşdür. səhəd araks çayından keçirdi.
1918-ci ildə may ayının 28-də - cənubi qafqazın şərq hissəsində ilk dəfə müsəlman şərq parlamentli demokratik respublikası – azərbaycan demokratik respublikası (adr) paytaxtı olan gəncə şəhəri ilə yaranmışdır. adr parlamentin sədri əlimərdanbəy topçubaşov. baş – nazir fətəlixan xoyski. adr prezidenti ise müsavat partiyasının mərkəzi komitetinin üzvü- məmməd əmin rəsulzadə seçilmişdir.
1920-ci ilin aprel ayının 27-28, azərbaycan hissəsinin 11-ci qırmızı ordu daxil olduqdan sonra, nəriman narimanov başçılıq etdiyi sovet hakimiyyəti yarandı.
1922-ci ilin dekabr ayında – azərbaycan, gürcüstan və ermənistan müvvəqəti dövlət birliyi – zaqafqaziya sosialist federativ sovet respublikası (zsfsr), hansiki 30 dekabr 1922-ci ildə sssr-nin tərkibinə daxil oldu.
1936-ci ildə - zsfsr buraxıldı, azərbaycan sovet sosialist respublikası sssr-nin tərkibinə müstəqil respublika kimi daxil oldu. azərbaycan türkləri rəsmi olaraq, azərbaycanlı, milli dili azərbaycan – dili oldu. bu vaxt sovet dövlətinin qərarı ilə azərbaycan qrafikası latın qrafikasında, kiril qrafikasına keçdi.
1991-ci ilin 30 avqustunda – dövlət çevrilişinə cəhd (dfhk) boşa çıxdıqdan sonra. respublikanın ali soveti azərbaycan respublikasının dövlət müstəqilliyini bərpa etdi.
1991-ci ilin oktyabrın 18 – konstitusiya aktı ilə azərbaycan respublikası müstəqiliyini qəbul etdi. azərbaycan respulikası siyasi və iqtisadi əsaslarını qurdu.
Alıntıdır
7-ci əsr bizim e.ə - manna hakimiyyəti öz sərhədlərini şimala tərəf dahada genişləndirdi, müasir azərbaycanı özünə daxil eməklə.
7-ci əsr bizim e.ə - xəzər dənizinin cənubundan midiya hakimiyyəti yarandı (öz paytaxtı olan ekbatana ilə), hansıki mannanı fəth etdi, vavilon birliyində assuriya hakimiyyətini məhv etdi və urartunu fəth etdi.
6-ci əsr bizim e.ə - midiya iran tərəfindən fəth edildi.
4-cü əsr bizim e.ə - atrapate iran idraçiliyində, midiya atrapani və yaxud da, sadəcə olaraq atrapatena kimi adlandırıldı, hansından ki, azərbaycan hakimiyyətinin müasir adı formalaşıb. qədim iranda bu ölkəni ader-badaqan, ərəblər – aderbaycan odlar yurdu adlandırırdılar.
1-4-cü əsirlərdə bizim erada – müasir azərbaycanın ərazisi qafqaz albaniyasının qəbilə birləşməsinin tərkiminə daxil olmuşdur, rim imperiyasının təsiri altında olmaq şərti ilə.
3-4 əsrlərdə bizim erada -qafqaz albaniyası xristiyan dinini qəbul etdi. qafqazda yerləşən
ən qədim kilsəsi – alban kilsəsi olan kiş kilsəsidir, əsas ***stol olan yenisey şəkidə, eləcədə qandzasar və amaras kilsələri qarabağda, necəki orda bu gündə türklərin, qıpçaqların, hunların, hellerin, alpanların,leglərin və udinlərin törəmələri yaşayır.
bizim erada 387-ci ildə. 7-ci əsrin ortalarına qədər qafqaz albanıyası sasani iranının əsarəti altında tutulmuşdur, daha sonra – ərəb xəlifətinin.
5-ci əsrdən başlayaraq, böyül əhalilər köçürülməsi dövründə, türklərin vətəni olan altaydan, mərkəzi asiyadan cənubi qafqaza və şimali irana yeni türk qəbilələrinin axını başladı.
6-7-ci əsrlərdə, türk xaqanatlığının çiçəklənməsi dövründə, cənubi qafqaza yeni türk qəbilələrinin axını davam edirdi.
9-cu əsrdə türk oğuzları bir dəfəlik cənubi qafqaz və şimali iran ərazisində məskunlaşdılar. bu dövrdə də, onlar islam dinini qəbul etdilər.
9-10-cu əsrdə türk oğuzları yerli etnik qruppaları ilə qarışmağa başladılar, bu prossesin nəticəsində yeni etnos yarandı – azərbaycan türkləri (azəri). türk oğuzlarının sələfləri müasir türklər, azərbaycanlılar, türkmənlər və digər etnostlardırlar.
11-ci əsrin sonunda türk oğuzları səlçuklar imperiyasını yaratdılar.
1136 – 1226 illərində azərbaycanda tükr dövləti olan atabəy – eldəqəzid dövləti var idi.
13-cü əsrdə, monqollarla müharibədən sonra, azərbaycan hulaquid dövlətinin vassalına çevrildi və 14-cü əsrin ikinci yarısına qədər onların himayəsi altında olmuşdur.
14-15-ci əsrlərin axırlarında ərazidə şirvan dövləti yarandı.
15-ci əsrdə, teymurun işğalından sonra, azərbaycan türkləri iki dövlət yaratdılar – qara qoyunlu və ağ – qoyunlu dövlətləri...
1501-ci ildə səfəvi dövləti yarandı ( idarə edici türk sülailəsinin adından) təbriz adlı paytaxtı ilə, hansıki 16-ci əsrin əvvəllərində azərbaycan tarixində ilk dəfə azərbaycanın bütün torpaqlarını birləşdirib, yeganə səfəvi dövlətinə çevirdi, şimali və cənubi azərbaycan, eləcədə amu – dəryadan efrata qədər və dərbəndən iran sahillərinə qədər olan bütün torpaqları birləşdirdi.
şah ismail – etnik türk (azəri) (1502-1524-cü illərdə idarə edib) şiəliyi dövlət dini elan etdi.
16-ci əsrdən 18-ci əsrə qədər azərbaycan ərazisində bəylərbəylik var idi – şirvan, qarabağ ( və ya gəncə), çuxur – saatlı ( və ya irəvan), təbriz. irəvan və naxçıvan bəylərbəyliyinin əraziləri qızılbaş səfəli olan ustaclılara məxsus idi.
1723-cü ildə rus qoşunları bakını və xəzəryani əraziləri və ondan cənuba – rəşdə qədər, işğal etdi. azərbaycanın böyük bir hissəsinidə türkiyə aldı.
1724 –ci ildə istanbul müqaviləsinə əsaslanaraq, russiyanın tərkibinə xəzəryanı sahələr, bakı, salyan və lənkaran daxil oldu. azərbaycanın qalan hissəsi isə türkiyənin tərkibinə keçdi.
1734-cü ildə iran sərkərdəsi nadir ( sonradan şah), türkiyədən gəncəni aldı.
1735-ci ildə nadir russiya ilə xəzəryanı ərazilərin veriməsi haqqında müqavilə imzaladı.
1736-ci ildə nadir iran şahı oldu.
1747-ci ildə, nadir şah qətlə yetirildikdən sonra, araks çayından şimala tərəf (müasir azərbaycan ərazisi), 15 azad xanlıq yarandı, bu xanlıqların içərisində qarabağ, şəki, şirvan, bakı, gəncə, quba, naxçıvan, dərbənd və talış xanlıqlarıda var idi, eləcədə xırda politik – administrativ təkliklər – sultanlıqlar, hansıların içindəki qazax və şimşadildə var idi.
1804-1813-cü illərdə - bu dövrdə, çox sərt müharibələr nəticəsində (sisianovun, qudaviçin, kotlarovskinin dövründə) talış, bakı, gəncə, dərbənd xanlıqları zəbt olundu. birinci rus – iran müharibəsi, gülüstan sülhü ilə (1813-cü il) bitdi, bu dövrdə şəki, şirvan, quba xanlıqları, o cümlədən qərbi gürcüstan ( imeretiya və abxaziya) və dağıstanı.
1805-ci ildə - qarabağ xanı ibrahim könüllü sürətdə, qarabağ xanlığının russiyanın himayəsi altına keçməsi haqqında traktat imzaladı.
1826-1828-ci illərdə - bu illər ərzində rus qoşunları irəvan və naxçıvan xanlıqlarını zəbt etdilər. ikinci rus – iran müharibəsi türkmənçay müqaviləsi ilə (1828 il) sonra yetdi.
1828-ci ildə - azərbaycan bir dəfəlik iran və russiya arasında bölüşdürülmüşdür. səhəd araks çayından keçirdi.
1918-ci ildə may ayının 28-də - cənubi qafqazın şərq hissəsində ilk dəfə müsəlman şərq parlamentli demokratik respublikası – azərbaycan demokratik respublikası (adr) paytaxtı olan gəncə şəhəri ilə yaranmışdır. adr parlamentin sədri əlimərdanbəy topçubaşov. baş – nazir fətəlixan xoyski. adr prezidenti ise müsavat partiyasının mərkəzi komitetinin üzvü- məmməd əmin rəsulzadə seçilmişdir.
1920-ci ilin aprel ayının 27-28, azərbaycan hissəsinin 11-ci qırmızı ordu daxil olduqdan sonra, nəriman narimanov başçılıq etdiyi sovet hakimiyyəti yarandı.
1922-ci ilin dekabr ayında – azərbaycan, gürcüstan və ermənistan müvvəqəti dövlət birliyi – zaqafqaziya sosialist federativ sovet respublikası (zsfsr), hansiki 30 dekabr 1922-ci ildə sssr-nin tərkibinə daxil oldu.
1936-ci ildə - zsfsr buraxıldı, azərbaycan sovet sosialist respublikası sssr-nin tərkibinə müstəqil respublika kimi daxil oldu. azərbaycan türkləri rəsmi olaraq, azərbaycanlı, milli dili azərbaycan – dili oldu. bu vaxt sovet dövlətinin qərarı ilə azərbaycan qrafikası latın qrafikasında, kiril qrafikasına keçdi.
1991-ci ilin 30 avqustunda – dövlət çevrilişinə cəhd (dfhk) boşa çıxdıqdan sonra. respublikanın ali soveti azərbaycan respublikasının dövlət müstəqilliyini bərpa etdi.
1991-ci ilin oktyabrın 18 – konstitusiya aktı ilə azərbaycan respublikası müstəqiliyini qəbul etdi. azərbaycan respulikası siyasi və iqtisadi əsaslarını qurdu.
Alıntıdır