Mehmet Emin Resulzade

[By Arif]

[Only Registered Users Can See Links]
Memmed Emin Resulzade
Mehmet Emin Resulzade, 1918’de Azerbaycan adının geçtiği ilk devletin kurulması için mücadele vermiş bir düşünür, siyaset adamı ve yazardır. 1884’te Bakü’de doğdu. İlk olarak Azerbaycan’da yayımlanan gazetelerde yazarak fikir hayatına adım attı. Fikir adamlarının Osmanlı Devleti ve İran’la eş zamanlı olarak Çarlık Rusyası’nda da mutlakiyetçi rejimlere karşı çıkmaya başladığı dönemde, Resulzade de benzer bir söylem benimsedi. 1903–1904 yıllarında kendi kurduğu Azerbaycanlı Genç İnkılapçılar Komitesi’nin başında bulundu. Rus-Japon Savaşı’nın ardından Çarlık Rusyası’nın temellerinin zayıflamaya başlamasıyla Azerbaycan’daki fikir hayatında bir canlanma görüldü. Bu dönemde, ülkedeki kimlik oluşumu için önem arz eden fikir akımları ortaya çıkmaya başladı; Çarlık Rusyası bünyesindeki Müslümanların ve Türklerin geleceği, ortaya çıkan bu farklı fikir akımları çerçevesinde tartışıldı. Canlanan basın dünyasında Resulzade de önde gelen düşünür ve yazarlar arasında yer aldı. Tiflis’te yayımlanan Şark-i Rus, fikirlerinden etkilendiği Hüzeyinzade Ali Bey’in Hayat ve Füyuzat, Ahmet Ağaoğlu’nun İrşat ve Terakki gazetelerinde yazdı. Bakü’de haftalık Tekamül ve Yoldaş adlı dergileri yayımladı. 1906’da yayımlanmaya başlanan Tekamül’ün programını anlattığı makalede “Milletlerin, kavimlerin, toplulukların, sınıfların ve şahısların hukukta ve seçtikleri yolda hür ve eşit olmalarını ve her türlü saldırıdan korunmalarını” savunmuştur. Bu ifadeleriyle devrinin eşitlikçi, özgürlükçü, inkılapçı ve milliyetçi fikirlerinin tesirini ortaya koyan Resulzade, Azerbaycan’ın bağımsızlığı mücadelesini bu fikirlerin ışığı altında sürdürmüş, milliyetçi söylemler de ortaya koyan bir isim olmuştur.

Çarlık yönetimine karşı fikirleri dolayısıyla önce İran’a, ardından İstanbul’a kaçan Resulzade, 1913’te Çarlık Rusyası’nın af çıkarması üzerine Bakü’ye geri döndü. İstanbul’da geçirdiği yılların Resulzade’nin milliyetçi fikirlerini yoğunlaştırdığı söylenebilir. Zira İstanbul’da Türk Ocağı’na katılmış, Türk Yurdu dergisinde yazı yazmıştır. Bakü’ye döndükten sonra yayımladığı Dirlik dergisinde, Türkleri bir araya getirecek ortak bir Türkçe geliştirilmesinin gerekliliği üzerinde durdu. 1917’de Musavat Partisi’nin başkanı oldu. Diğer Türk cumhuriyetlerinin de Rusya’dan ayrılması ve bir federasyon kurmasını savunan Resulzade, 1917’de Moskova’da toplanan Birinci Müslüman Kongresi’ne katıldı. Rusya Müslümanlarına hitap eden bir yazısında “Bağımsız milletler olarak var olmak isteyen milli toplumların, her şeyden önce kendilerini bilmeleri, belirli fikirler ve gayeler etrafında birleşmeleri gerektiğini, bu güç ve inançtan yoksun toplumların kimseye söz dinletemeyeceğini” belirtti. Bu fikirler, Azerbaycan’ın kısa süreli de olsa bağımsızlığa giden sürecinde etkili oldu. 1918’de Azerbaycan Cumhuriyeti ilan edildiğinde Azerbaycan Milli Şurası tarafından cumhurbaşkanı seçildi.

1920’de Kızıl Ordu’nun Azerbaycan’ı işgal etmesinin ardından işgale karşı direnişi örgütledi. Moskova’da bir süre gözaltında kaldıktan sonra tekrar İstanbul’a gitti. İkinci Dünya Savaşı sırasında Rusya’ya saldıran Almanya, diğer Kafkasyalı liderlerle birlikte Resulzade’yi de Almanya’ya davet etti. Amacı, Kafkasları Rusya’ya karşı ayaklandırmak için Kafkasyalı liderleri kullanmaktı. Resulzade burada üç yıl süreyle İstiklal ve Kurtuluş dergilerini çıkardı. 1947’de Ankara’ya geldi. 6 Mart 1955’te vefat etti.

Başlıca eserleri arasında Azerbaycan Cumhuriyeti Keyfiyet-i Teşekkülü ve Şimdiki Vaziyeti (1922), İstiklal Mefkuresi ve Gençlik (1925), Azerbaycan Misak-ı Millisi (1927), Milliyetçilik ve Bolşevizm (1928) ve 800. Yıldönümü Münasebetiyle 1141–1941 Azerbaycan Şairi Nizami (1951) bulunmaktadır. Ayrıca İstanbul'da Yeni Kafkasya (1923–1927), Azeri Türk (1928), Ödlü Yurt (1929–1931) ve Bildiriş (1931) dergilerini de yayımladı.



Heyder Baba’ya Selam

Heyder Baba, ildırımlar şahanda,
Seller sular şagıldayup ahanda
Gızlar ona sef bağlayup bahanda

Selam olsun şövketize elize
Menim de bir adım gelsin dilize

Heyder Baba, kehliklerin uçanda
Kol dibinden dovşan galkıp gaçanda
Bahçalarun çiçeklenüp açanda,

Bizden de bir mümkün olsa yad ele
Açılmayan ürekleri şad ele.

Bayram yeli çağdahları yıhanda
Novruzgülü garçiçeği çıhanda
Ağ bulutlar köyneklerin sıhanda,

Bizden de bir yad eyleyen şad olsun
Dertlerimiz goy dikelsin, dağ olsun

Heyder Baba gün daluvı dağlasın
Üzün gülsün, bulahlarun ağlasın
Uşahların bir deste gül bağlasın

Yel esende ver getirsin bu yana
Belke menim yatmış behtim oyana

Şehriyar

Heyder Baba yıldırımlar çakınca
Seller sular çağıldayıp akınca
Kızlar ona saf bağlayıp bakınca

Selam olsun şevketinize ilinize (memleketinize)
Benim de bir adım gelsin dilinize

Haydar Baba kekliklerin uçunca
Çalı dibinden tavşan kalkıp kaçınca
Bahçelerin çiçeklenip açınca

Bizleri de mümkün ise hatırla
Açılmayan yürekleri sevindir

Bayram yeli çardakları yıkınca
Nevruz gülü, kar çiçeği çıkınca
Ak bulutlar gömleklerini sıkınca

Bizleri de hatırlayan şad olsun
Dertlerimiz bırak yığılsın, dağ olsun

Heyder Baba günün sırtı sağılsın
Yüzün gülsün pınarların ağlasın
Çocukların bir deste gül bağlasın

Yel gelince bırak gelsin bu yana
Belki benim yatmış bahtım uyanır

[tebrizli]

selam arkadaşlar
sizden bir ricam olacak..............ama önce yazımı iyice okumanızı istiyorum
lütfen haydar aliyev hakında bu yazıları yazmayınız çünkü onu gerçekten tanıyamamışız biz arkadaşlardan bazıları diyorki haydar ALİYEV KGB de çalışmış evet bu kesinlikle doğrudur ve polit bironun ikinci adamı olmuş yani sscb nin . ne mutlu bize ki bu azerbaycan türkü oralara kadar yükselmiş keşke heryerde adamımız olsa.

hem abd dense rusya herzaman iyidir en azından sömürücü deyil şimdilik. ABD imf kanalıyla salmış bizi tefecinin kucağına bütün değerlerimiz elden gidiyor.. tekeli telekomu sat diyor imf borcunu öde. satınca ne oluyor biliyomusunuz tütün üretiminde dünya 4 cüsüyken şimdi adımız bile geçmiyor. bunları yüzlerce sıralaya bilirim...

sscb nin yıkılmasının ilk başlangıcı zaten baküden oldu yani azeriler yıktı aliyev öncülüğünde........abd güdümlü medya aliyevi bize öcü bir öğretmen olan elçibeyi ise kahraman gösterdi ve biz ığdırlılara yanlışı doğru olarak lanse etti

aliyev gerçek bir türkçüdür gerçek bir azerbaycan sevdalısıdır ve azerbaycan bu gün dünyada borcu olmayan tek ülke konumunda ve büyümede dünya birincisi inanmazsanız gidin kendiniz bakın görün hergün inkişaf ediyor ve biz ığdırlıların gururu olmaya devam ediyor azerbaycanımız bu aliyevin sayesinde oldu..

ayrıca aliyev dünya azerileri için her yıl 100 milyon dolar ayırıyor dışardaki azerilere yani onlarda güçlensin lobiler oluştursun işte bu pastadan pay alamayan sadece ığdır azerileri çünkü hep aliyevi yanlış tanıdık.

bakınız lütfen türkiyenin türk olan türk kanalarına hiç birinin türk kültürüyle alakası yok türk kültürünü yok etmek için yapmadıklarını bırakmıyor................ama birde aztv ıtv yani azerbaycan tv kanalarına bakınız hepsi buram buram türklük kokuyor..

azerbaycan milli eğitim sistemine bakınız yazılan şirrlerin yüzde doksanı vatan, azerbaycan, ana, ve toprak üstüne yazılıyor. birde bizim orhan pamuklara bakın yılmaz erdoğanlara bakın, hep hiyanetlerle dolu.

aliyev gürcistan kerkük iran ve avrupada yaşayan azerilere büyük para kaynakları aktarıyor fakat biz hala bir ölünün arkasından gidiyoruz ... iyi düşünmek gerekirse rahmetli elçi bey bir devlet adamı deyildi onun işi türk tarih öğretmeniydi ama o işini yapmadı başka işlere bulaştı ve başarısız kaldı....

aliyeve her türlü iftirayı atıyollar birileri ermeni diyor birileri kürt diyor.. yahu alah aşkına aliyevler gerçekten bir azeri balası gerçek saf bir türk.. aliyevin türkiyeye yaptığı kıyakların % 10 nu türkiye yapmamış azerbaycana adamlar gene türkiyeyi ağaları görüyolar.. kendileri bizden zengin olmalarına rağmen.....

lütfen yazdıklarımıza dikkat edelim
bakınız ığdırın iflasta olan esnaflarının hepsi azerbaycanla kendni kurtardı......işte bir kaç örnek size mustaş ceferali taşbağ gülşenler kumtepeler ali ığdır argınlar yaycılı daha kimleri sayayım azerbaycan bu insanlarımızı korudu güçlendirdi daha ne yapsın hepimiz yerleşik hayata nahçivan mazotuyla başladık azerbaycanın ekmeyini yemiyen kalmadı ama hala elçi bey tuturrmuş gidiyoruz..

peki ben samimi olarak elçibeyin amerikaya hizmet ettiğini desem inanırmısınız...............azerbaycan daha ordusunu urmadan elcibey irana sataşmaya başladı eyer iranla azerbaycan savaşa girseydi sonuç ne olurdu hiç düşündünüzmü.. azerbaycan bu günkü konumda asla olmazdı fakir ve savaş içinde kıvranan bir afganistan konumuna gelirdi buda amerikanın işine gelir bölgedeki her savaş amerikanın hayırına ve menfatinedir..

hadi gelin aliyevi hep birlikte karayalaım ona asılsız iftiralar atalım zaten şimdiye kadar söylenenlerin hiç birinin aslı yok ve mantık dışı... elimize ne geçer sizce bir internet kafesinde tarih yazsak ne olur.hiç... sadece baküdeki ığdırlı iş adamlarımız zor durumda kalır.... abkın size son olarak ulu önder HAYDAR ALİYEV in kendi ağzından çıkan sözü aktaracam ...hansı daşı galdırsam altınan bizim ıydirliler çıkır ay idirliler be siz menim öz balamsız niye bele eliyirsiz sizin kömeyiz bize lazımdı başka şeyiz yok.......................... işte aliyevin ığdırlılar için söğlediği söz ........

azerbaycan kültürüne etiğiniz hizmetlerden dolayı hepinize teşekkür ederim saolun

[YalnizKurt61]

Şimdi mesele nedir? Aliyev'in Türk olması mı, Aliyev'in Türkçü olması mı? Yoksa mesele Iğdır'a ve Iğdırlılara yaptığı hizmet midir? Yani mesele nedir? Vatandır? Yoxsa puldur?

[tebrizli]

neyse bu sözüne cevap gerekmez belki bir gün anlarsın. kimlere hizmet ettiğini. bir pkk lı kadar deyerin yok nasıl olsa bu ülkede. istediğin kadar ülkücü ol. boş ver sen sevsende sevmesende aliyev atatürkten sonra gelmiş en büyük turancıdır onun ektikleri yeni yeşeriyor daha...........dünyada %34 büyüme hızı yakalayan tek ülke var oda şimdi azerbaycandır almanyanın büyüme hızı % 11 türkiyenin büyüme hızı % 7 dir buda demektir ki dünyada refaha en hızlı yürüyen azerbaycan türkleridir.....

boşver tartışmayalım nasıl olsa dünya dönüyor ve tartışsakta hiç bir yere varamıyacağız.. onun için sana dünyada en güzel sözlerden birini deyim aklında kalsın bu bir azeri ata sözüdür ve mirze celile aittir.......AZERİNİN DÜŞMANI NE FARS NE KÜRT NE ERMENİ NEDE RUSTUR. AZERİNİN BİR TEK DÜŞMANI VAR ODA KASIPCILIKTIR ONUNLA SAVAŞMALI ONU YENMELİYİZ.... çünkü kasıplık dünya miletleri arasında bir tek azerilere yaraşmayan şeydi..biz onu yenmeliyik

[tebrizli]

tartışmalardan çok kültürümüze hizmet edelim ve kültürümüz hakında yeni konular açalım lütfen

[YalnizKurt61]

Bak şimdi utandırdın beni. Gördün mü biz yanlış tanımışız Haydar emmiyi. Fark ettin mi seni kale alan bir ben varım şurada. Belki de diğerleri en doğrusunu yapıyor.

İran dost tabi ya. Türk adına düşman İran bu değil mi. Şeriatmedari Türk olduğu için onun bile adını andırmayan mollaların İran'ı.

[Bakura]

kim ne deyir desin Resulzade 20-ci esrde Azerbaycanin yetisdirdiyi tek sexsiyyetdi.

[sema cismi]

umumiyyetle,MEMMED EMIN RESULZADE bizim VATANIMIZIN yegane deyerli ve tamliqla siyasi kursa malik olan lideridir!!!!!!!!!
"Dunyanin idaresi ne choxlughun aghalighindan ibaret olan zorbaliq,ne de azlighin itaetsizliyinden bashqa bir shey olmayan selahiyyetledir."M.E.Resulzade
mence biz onun fikirlerini ve ideyalarini daha da derinden oyrenmeli ve tetbiq etmeliyik.chunki onlar hele de aktualdir.bunu bilirem,chunki onun ekser eserlerini oxumusham. haminiza teshekkur edirem.

[iybce3]

Onun ismi Mehmet Emin ve ya Memmed Emin degil. Onun ismi Muhammed Emin-dir.