Bilal
03-26-2008, 05:57 PM
Köroglu Ile Ilgili Küçük Bir Degerlendirme
Köroglu arastirmacilar tarafindan sadece, Bolu - Düzce dolaylarinda devlete karsi bas kaldiran bir eskiya olarak tanimlaniyor. Bu Osmanli dönemine ait bir tanimlama. Osmanli döneminde, Köroglu ismiyle devlete karsi baskaldiran eskiyalar ise bir tane degil, yüzlercedir. Bu eskiyalar benim konumun disinda oldugundan onlari tek tek ele almak istemiyorum.
Köroglu hakkinda pek çok yazi bulabilirsiniz. Çok sayida kitap da yayinlandi. Kimi belgelerin de eklenip tezlerinin güçlendirildigi bu çalismalarda, genellikle, Köroglu`nun eskiyaligi allandirilip pullandiriliyor ve varsildan yoksula yardim amaciyla soygun ve talan yaptigi öne sürülerek, soygunlari vurgunlari yasal hale getiriliyor.
Her yönetim kendisine karsi çikanlari bu konum içinde degerlendirir. Ona göre de yasal islemler yürütür. Buraya kadar yazilanlar bilinen gerçeklerdir.
Ya bilinmeyen gerçekler nelerdir?
Köroglu`nun Robin Hood`a benzetilmesi. Bolulu (Düzceli) Köroglu, Osmanli ordusunda görev almis bir akinci beyiydi. Markoçoglu, (Yilanoglu), Turanoglu, Çopuroglu gibi... Bu isimlerin hepsinin yönetimle çeliskisi baslayinca isyan ettikleri de bilinmektedir. Ya Robin Hood Ingiliz ordusunda görevli birisi miydi acaba? Bunlar isin bir baska yani...
Benim bildigim KÖROGLU ise, bir destan kahramanidir. Öyle içkiye falan düskünlügü de yoktur. Kadina düskünlügü ise, halk yazini içinde yer alan bir sistemle yürütülmüstür. Aras`in üç sihirli köpügünü içen, ölümsüzlük mertebesine ulasan bir halk (destan) kahramanidir.
Köroglu destanlarini dinlediyseniz: Ömründe ekili tarlaya basmayan birisi. Koçakligindan daha önemlisi dervisligi ön planda olan birisi. Ab-i hayattan içtigine ve kirklara karistigina inanilir. Evlilik bakimindan, çok evlilik denen olgudan nasibini almis: Iki evlilik yaptigini söylüyor destanlar. Birinci karisi Nigar Han, ikinci karisi Mömüne (Döne) Sultan. Bu olayi Köroglu Güzellemesi söyle anlatir:
Han Nigar'ım benden yüzün çevirme
Bir yiğide iki güzel çok mudur
Beni görüp başın yere eğdirme
Bir yiğide iki güzel çok mudur
Kınamayın beni gelin yiğitler
Bir yiğide iki güzel çok mudur
Babadan mirastır bunca öğütler
Bir yiğide iki güzel çok mudur
Derbent'ten bir güzel almışım satın
Çiftini eyledim kendime hatun
Biri kahve versin birisi tütün
Bir yiğide iki güzel çok mudur
Biri huri biri melek bunların
Al yanağı dürlü çiçek bunların
İkisi de gayet göğçek bunların
Bir yiğide iki güzel çok mudur
Koç Köroğlu derler benim adıma
İki güzel gelir benim yadıma
Biri bana baksın biri atıma
Bir yiğide iki güzel çok mudur
Köroglu`nun üç oglundan söz edilir: Aslan Bey, Acemoglu, Dagistanli Hasan. Bazi anlaticilar Dagistanli Hasan`i Aslanbey olarak veriyorlar. Ayvaz ise üvey ogludur. Bazi anlatimlara göre Köroglu`nun iyi bir katibe ihtiyaci oldugu için Ayvaz`i yanina alir. Adi Han Ayvaz olarak bilinir. Hanlik unvani olan bir kisidir...
Köroglu`Nun Sonu
Köroglu`nun sonu ise: Köroglu ölmemistir, kirklara karismistir. Bilinen kirk makami vardir. Sonuncu makami ise, kirklar makamidir. Bizim bildigimiz, bu Köroglu onlarin anlattigi Köroglu degildir. Her seferinde yaziyoruz, ayrilmasi gerekiyor.
Bizim Köroglu destan kahramanidir. Sultan Köroglu`dur. 15 yasinda sultan olmustur. Yaylasi ise, Okçuoglu Yaylasi`dir. Bu yaylanin hemen yaninda Köroglu Dagi vardir. Biraz ileride ise, koca bir Köroglu Orman Bölgesi vardir. Tüm cografi kayitlarda yazilidir. Kalesi, Göle`nin yakinlarinda Kür vadisinde bulunur. Adi ise SEVIMLI VEL kalesidir. Bu kaleyi uzun zaman mesken tutan Köroglu, daha sonra, bugünkü Igdir sehrinin kalesine çekilir. Çünkü Döne Sultan bu kalenin beyinin kizidir. Onunla evlenince o bölgeyi mesken tutar. Sonu da bu kalede olur ve orda ölür. Mezari da bu kalenin içindedir.
Bu konuda yazacaklarim simdilik bu kadardir.
Ben Köroglu`nun yedi ana kolunu ve ölümünden sonra delilerinin olusturdugu 24 kolu hakkinda bilgilere sahibim. Ille de ille bizim Köroglu eskiya olacak! On yasindaki Ayvaz`i daga kaldiracak, çocuk yasta biriyle ask iliskisi kuracak ki, bugünkü deyimle sapik iliskilerin içinde olacak! Kaynaklar da böyle veriyor... Yazilar ve anlatilan her söz böyle. Çünkü, Köroglu bir Türkmendir, bu ölçütlerle degerlendirilmis.
Yukariya aldigim Robin Hood`a benzesin diye, eskiya Yanosik`e benzesin diye yazilar yazilmis. Çünkü; benzemesini isteyenler bunun böyle olmasini istiyorlar. Elimizden gelen ise söylenenlerin gerçekle iliskisinin olmadigini söylemek...
Biz bu kadariyla yetiniyoruz. Ne Bolu, Düzce`deki Köroglu, ne de bizim destan kahramani Sultan Köroglu Robin Hood`a benzemiyor, benzemesi de gerekmiyor. Ingilizler benzesin diyorlar, bizimkiler de benzetiyorlar.
Bu yapay ve zoraki benzerlik bizi Avrupali yapmaya yetmez.
Orhan Bahçivan
Arastirmaci-yazar-sair
Köroglu arastirmacilar tarafindan sadece, Bolu - Düzce dolaylarinda devlete karsi bas kaldiran bir eskiya olarak tanimlaniyor. Bu Osmanli dönemine ait bir tanimlama. Osmanli döneminde, Köroglu ismiyle devlete karsi baskaldiran eskiyalar ise bir tane degil, yüzlercedir. Bu eskiyalar benim konumun disinda oldugundan onlari tek tek ele almak istemiyorum.
Köroglu hakkinda pek çok yazi bulabilirsiniz. Çok sayida kitap da yayinlandi. Kimi belgelerin de eklenip tezlerinin güçlendirildigi bu çalismalarda, genellikle, Köroglu`nun eskiyaligi allandirilip pullandiriliyor ve varsildan yoksula yardim amaciyla soygun ve talan yaptigi öne sürülerek, soygunlari vurgunlari yasal hale getiriliyor.
Her yönetim kendisine karsi çikanlari bu konum içinde degerlendirir. Ona göre de yasal islemler yürütür. Buraya kadar yazilanlar bilinen gerçeklerdir.
Ya bilinmeyen gerçekler nelerdir?
Köroglu`nun Robin Hood`a benzetilmesi. Bolulu (Düzceli) Köroglu, Osmanli ordusunda görev almis bir akinci beyiydi. Markoçoglu, (Yilanoglu), Turanoglu, Çopuroglu gibi... Bu isimlerin hepsinin yönetimle çeliskisi baslayinca isyan ettikleri de bilinmektedir. Ya Robin Hood Ingiliz ordusunda görevli birisi miydi acaba? Bunlar isin bir baska yani...
Benim bildigim KÖROGLU ise, bir destan kahramanidir. Öyle içkiye falan düskünlügü de yoktur. Kadina düskünlügü ise, halk yazini içinde yer alan bir sistemle yürütülmüstür. Aras`in üç sihirli köpügünü içen, ölümsüzlük mertebesine ulasan bir halk (destan) kahramanidir.
Köroglu destanlarini dinlediyseniz: Ömründe ekili tarlaya basmayan birisi. Koçakligindan daha önemlisi dervisligi ön planda olan birisi. Ab-i hayattan içtigine ve kirklara karistigina inanilir. Evlilik bakimindan, çok evlilik denen olgudan nasibini almis: Iki evlilik yaptigini söylüyor destanlar. Birinci karisi Nigar Han, ikinci karisi Mömüne (Döne) Sultan. Bu olayi Köroglu Güzellemesi söyle anlatir:
Han Nigar'ım benden yüzün çevirme
Bir yiğide iki güzel çok mudur
Beni görüp başın yere eğdirme
Bir yiğide iki güzel çok mudur
Kınamayın beni gelin yiğitler
Bir yiğide iki güzel çok mudur
Babadan mirastır bunca öğütler
Bir yiğide iki güzel çok mudur
Derbent'ten bir güzel almışım satın
Çiftini eyledim kendime hatun
Biri kahve versin birisi tütün
Bir yiğide iki güzel çok mudur
Biri huri biri melek bunların
Al yanağı dürlü çiçek bunların
İkisi de gayet göğçek bunların
Bir yiğide iki güzel çok mudur
Koç Köroğlu derler benim adıma
İki güzel gelir benim yadıma
Biri bana baksın biri atıma
Bir yiğide iki güzel çok mudur
Köroglu`nun üç oglundan söz edilir: Aslan Bey, Acemoglu, Dagistanli Hasan. Bazi anlaticilar Dagistanli Hasan`i Aslanbey olarak veriyorlar. Ayvaz ise üvey ogludur. Bazi anlatimlara göre Köroglu`nun iyi bir katibe ihtiyaci oldugu için Ayvaz`i yanina alir. Adi Han Ayvaz olarak bilinir. Hanlik unvani olan bir kisidir...
Köroglu`Nun Sonu
Köroglu`nun sonu ise: Köroglu ölmemistir, kirklara karismistir. Bilinen kirk makami vardir. Sonuncu makami ise, kirklar makamidir. Bizim bildigimiz, bu Köroglu onlarin anlattigi Köroglu degildir. Her seferinde yaziyoruz, ayrilmasi gerekiyor.
Bizim Köroglu destan kahramanidir. Sultan Köroglu`dur. 15 yasinda sultan olmustur. Yaylasi ise, Okçuoglu Yaylasi`dir. Bu yaylanin hemen yaninda Köroglu Dagi vardir. Biraz ileride ise, koca bir Köroglu Orman Bölgesi vardir. Tüm cografi kayitlarda yazilidir. Kalesi, Göle`nin yakinlarinda Kür vadisinde bulunur. Adi ise SEVIMLI VEL kalesidir. Bu kaleyi uzun zaman mesken tutan Köroglu, daha sonra, bugünkü Igdir sehrinin kalesine çekilir. Çünkü Döne Sultan bu kalenin beyinin kizidir. Onunla evlenince o bölgeyi mesken tutar. Sonu da bu kalede olur ve orda ölür. Mezari da bu kalenin içindedir.
Bu konuda yazacaklarim simdilik bu kadardir.
Ben Köroglu`nun yedi ana kolunu ve ölümünden sonra delilerinin olusturdugu 24 kolu hakkinda bilgilere sahibim. Ille de ille bizim Köroglu eskiya olacak! On yasindaki Ayvaz`i daga kaldiracak, çocuk yasta biriyle ask iliskisi kuracak ki, bugünkü deyimle sapik iliskilerin içinde olacak! Kaynaklar da böyle veriyor... Yazilar ve anlatilan her söz böyle. Çünkü, Köroglu bir Türkmendir, bu ölçütlerle degerlendirilmis.
Yukariya aldigim Robin Hood`a benzesin diye, eskiya Yanosik`e benzesin diye yazilar yazilmis. Çünkü; benzemesini isteyenler bunun böyle olmasini istiyorlar. Elimizden gelen ise söylenenlerin gerçekle iliskisinin olmadigini söylemek...
Biz bu kadariyla yetiniyoruz. Ne Bolu, Düzce`deki Köroglu, ne de bizim destan kahramani Sultan Köroglu Robin Hood`a benzemiyor, benzemesi de gerekmiyor. Ingilizler benzesin diyorlar, bizimkiler de benzetiyorlar.
Bu yapay ve zoraki benzerlik bizi Avrupali yapmaya yetmez.
Orhan Bahçivan
Arastirmaci-yazar-sair